Хуулийн боловсролын зорилго нь хүүхэд бүрийг хуульч болгох биш. Харин өөрийн эрхийг мэддэг, үүргээ ойлгодог, бусдын эрхийг хүндэтгэдэг, асуудал тулгарахад хүч хэрэглэж бус хуулийн дагуу шийдвэрлэхийг эрмэлздэг иргэн болгон төлөвшүүлэх явдал юм. Өнөөдөр сурагч байгаа хүүхэд маргааш ажилтан болно, ажил олгогч болно, бизнес эрхлэгч болно, хэрэглэгч болно, өмчлөгч болно, гэр бүлтэй болно, татвар төлнө, нийгмийн шийдвэрүүдэд оролцоно. Тэр бүх амьдралынх нь туршид хууль түүнтэй хамт байна. Тиймээс хуулийн боловсролыг зөвхөн хуульч болох хүүхдэд зориулсан мэдлэг гэж ойлгож болохгүй. Энэ бол хүн бүрийн амьдралын суурь мэдлэг юм.

Хууль байхгүй бол нийгэмд хүчтэй нь сул доройгоо дарангуйлж, маргааныг шударга бус аргаар шийдэх эрсдэл нэмэгдэнэ. Харин хууль байгаа ч хүн бүр зөвхөн шийтгүүлэхээс айсандаа дагаж мөрддөг бол хууль дээдлэх соёл бүрэн төлөвшсөн гэж хэлэхэд бас эрт. Хуулийг яагаад хүндэтгэх ёстойг ойлгох нь түүнээс ч чухал. “Зөрчвөл шийтгэнэ” гэдгээс илүү “Энэ хууль хэний эрхийг хамгаалж байгаа вэ?”, “Яагаад ийм дүрэм хэрэгтэй вэ?”, “Хэрэв энэ дүрэм байхгүй бол юу болох вэ?” гэдгийг хүүхдэд ойлгуулах хэрэгтэй. Ингэж чадвал хууль айдас төрүүлдэг зүйл биш, бидний эрх, аюулгүй байдал, шударга харилцааг хамгаалдаг тогтолцоо гэдгийг хүүхэд өөрөө ойлгож эхэлнэ.

Тиймээс “Хэрэв хууль байгаагүй бол…” гэсэн асуулт нь хүүхдэд хууль заах энгийн боловч маш хүчтэй эхлэл байж болно. Хэрэв замын хөдөлгөөний дүрэм байгаагүй бол юу болох вэ? Хэрэв хүний өмчийг хамгаалах хууль байгаагүй бол юу болох вэ? Хэрэв хүүхдийн эрхийг хамгаалах зохицуулалт байгаагүй бол юу болох вэ? Хэрэв гэрээ байгуулсан ч түүнийг хэн ч мөрдөх шаардлагагүй байсан бол юу болох вэ? Хэрэв хүний нэр төр, хувийн нууцыг хамгаалах ямар ч зохицуулалт байхгүй байсан бол юу болох вэ? Хүүхдүүд эдгээр асуултад өөрсдөө хариулж эхлэх үед хууль гэдэг хийсвэр ойлголт биш, өөрсдийнх нь амьдралтай холбоотой зүйл гэдгийг ойлгоно.

Эцэст нь бид хүүхдүүдэд “Хуулиа мэд” гэж хэлэхээсээ өмнө “Хууль яагаад хэрэгтэй вэ?” гэдгийг ойлгуулах хэрэгтэй. Хуулийг цээжлүүлэхээсээ өмнө амьдрал дээр хэрхэн хэрэглэдгийг харуулах хэрэгтэй. “Болохгүй” гэж айлгахаасаа өмнө “Яагаад болохгүй вэ?” гэж ярилцах хэрэгтэй. Учир нь хууль бол зөвхөн төрийн байгууллагын мөрдөх бичиг баримт биш, иргэн бүрийн эрх, үүрэг, хариуцлага, аюулгүй байдал, шударга харилцааг хамгаалдаг нийгмийн нийтлэг дүрэм юм. Хуулийг мэддэг иргэн өөрийн эрхийг хамгаалж чадна. Өөрийн эрхийг мэддэг хүн бусдын эрхийг хүндэтгэж сурна. Бусдын эрхийг хүндэтгэдэг иргэд олшрох тусам хууль цаасан дээр бичигдсэн зүйл биш, өдөр тутмын амьдралд хэрэгждэг үнэт зүйл болно.

Тиймээс өнөөдөр хүүхдүүдээс нэг энгийн асуулт асуугаад үзье. “Хэрэв хууль байгаагүй бол бидний амьдрал ямар байх байсан бол?” Тэдний хариултыг сонсоод дараа нь дахин нэг асуулт тавья. “Тэгвэл хуулийг бид яагаад хүндэтгэх ёстой вэ?” Энэ хоёр асуултын хооронд хүүхдийн хуулийн боловсрол, иргэний ухамсар, эрхээ мэдэх мэдлэг, бусдыг хүндэтгэх соёлын эхлэл тавигдаж чадна.